• 2022/11/15

Sąd Rejonowy w Wilnie kieruje sprawę litery „ł” do Sądu Konstytucyjnego

Sąd Rejonowy w Wilnie kieruje sprawę litery „ł” do Sądu Konstytucyjnego

Zmagania polskiej społeczności o prawo do oryginalnej pisowni imion i nazwisk na Litwie nieustannie trwają. Pomimo wielu starań i kampanii społecznych wciąż napotykamy opór ze strony organów państwowych w kwestii respektowania praw mniejszości narodowych do używania oryginalnych znaków diakrytycznych. Taka sytuacja miała miejsce ostatnio w sprawie Pana Jarosława Wołkonowskiego, który zwrócił się jako pierwszy do naszej Fundacji o pomoc w związku prowadzoną przez nas kampanią pt. „Mam prawo do oryginalnej pisowni imion i nazwisk”. Warte podkreślenia jest, iż Sąd Rejonowy w Wilnie 1 czerwca 2022 roku wydał bezprecedensową decyzję i zezwolił Panu Jarosławowi na używanie w oficjalnych dokumentach litery „ł”. Niestety niedługo po wydaniu przez Sąd Rejonowy przełomowego orzeczenia w sprawie, Prokuratura Generalna zwróciła się do sądu o wznowienie postępowania powołując się na rzekome naruszenie interesu publicznego oraz dążenie do ochrony używania oficjalnego języka litewskiego w życiu publicznym. 

W związku z twierdzeniami Prokuratury, Pan Jarosław Wołkonowski, reprezentowany przez Panią Adwokat, która współpracuje z naszą Fundacją, złożył odpowiedź na skargę, w której zgłosił stanowczy sprzeciw wobec wznowienia postępowania. Wskazał również, iż dyskryminujące jest zezwalanie na zapisywanie nazwisk literami ze znakami diakrytycznymi jedynie obywatelkom Republiki Litewskiej pozostających w związkach małżeńskich z cudzoziemcami, a innym obywatelom o nielitewskiego pochodzeniu etnicznym już nie. W naszej opinii, decyzja o wznowieniu postępowania była bezpodstawna i naruszała prawo do prywatności życia osób narodowości polskiej należących do mniejszości narodowej. Należy również podkreślić, iż Prokuratura nie przedstawiła dowodów potwierdzających swoje twierdzenia i tym samym nie wykazała jakoby zapisywanie litery „ł” miało zaszkodzić językowi litewskiemu oraz naruszać interes publiczny. 

Niemniej jednak, 14 listopada Sąd Rejonowy w Wilnie zdecydował o:

  • wystąpieniu do Sądu Konstytucyjnego o rozpatrzenie czy ustawa o pisowni imion i nazwisk w dokumentach, w art. 3 ust. 3 oraz art. 4 ust. 1 i 2 w zakresie, w jakim nie zezwalają obywatelom Republiki Litewskiej narodowości innej niż litewska na zapis swoich imion i nazwisk w dokumentach tożsamości i aktach stanu cywilnego przy użyciu znaków łacińskich wraz ze znakami diakrytycznymi zawartych w innych alfabetach  łacińskich, w tym polskim są zgodne z art. 29 Konstytucji Republiki Litewskiej oraz z konstytucyjną zasadą państwa prawnego;
  • wystąpieniu do Sądu Konstytucyjnego Republiki Litewskiej o rozpatrzenie, czy punkt 19 Rozporządzenia Rządu Republiki Litewskiej nr 424 o zatwierdzeniu zasad pisowni imienia i nazwiska osoby w dokumentach tożsamości i innych dokumentach w zakresie w jakim umożliwia obywatelom Republiki Litewskiej narodowości innej niż litewska na zapis swoich ich imion i nazwisk w dokumentach tożsamości i aktach stanu cywilnego znakami innymi niż alfabet łaciński bez znaków diakrytycznych, jest zgodny z art. 29 Konstytucji Republiki Litewskiej oraz z konstytucyjną zasadą państwa prawnego;
  • zawieszeniu postępowania w sprawie cywilnej do czasu wydania orzeczenia przez Sądu Konstytucyjny Republiki Litewskiej.

W naszej opinii decyzja Sądu niewątpliwie będzie skutkować wydłużeniem procesu, a kwestia zapisu imion i nazwisk zgodnie z ich oryginalnym kształtem dla części mniejszości narodowych pozostanie nierozstrzygnięta. Niestety w obecnym stanie prawnym, tylko część mniejszości polskiej może skorzystać z prawa do oryginalnej pisowni imion i nazwisk. Początkowa radość okazała się być zatem przedwczesna, gdyż Sąd Rejonowy w Wilnie zdecydował się zawiesić postępowanie i skierować je do Sądu Konstytucyjnego i tym samym odwrócił przełomowe orzeczenie na niekorzyść Pana Jarosława. Natomiast gdyby Sąd zdecydował się nie przekazywać sprawy do Sądu Konstytucyjnego oznaczałoby to, że Pan Jarosław Wołkonowski mógłby zapisywać swoje imię i nazwisko zgodnie z polską ortografią, co zakończyłoby postępowanie. Niemniej jednak Sąd Rejonowy w Wilnie miał podstawy, aby twierdzić, że ww. przepisy są potencjalnie niezgodne z konstytucyjną zasadą równości (art. 29 Konstytucji Republiki Litewskiej), gdyż dyskryminują część mniejszości narodowej, która nie może używać znaków diakrytycznych w imionach i/lub nazwiskach. 

Należy pamiętać, iż wiele osób wciąż potrzebuje pomocy prawnej Fundacji w reprezentacji ich praw przed sądami. Fakt, iż w I instancji sąd wydał orzeczenie na korzyść Pana Jarosława napawa jednak nadzieją, iż w przyszłości organy publiczne zaczną uznawać prawo mniejszości narodowych do oryginalnego zapisu znaków diakrytycznych. Warto również podkreślić, iż zapisywanie imienia i nazwiska zgodnie z ich oryginalną formą jest bowiem elementem składowym tożsamości i życia prywatnego danej jednostki i jako takie podlega ochronie na podstawie art. 7 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Wprawdzie litera prawna nie odnosi się jednoznacznie do imienia i nazwiska, a do ochrony życia prywatnego i rodziny, ale należy mieć na uwadze, że nazwisko jest środkiem identyfikacji osoby i przypisania jej do określonej rodziny. O czym mówi Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 maja 2011 roku (sprawa C-391/09 – Runevič-Vardyn i Wardyn). W związku z powyższym, państwo ma obowiązek respektowania praw własnych obywateli, w tym umożliwić im zapisywanie imion i nazwisk według ich oryginalnego zapisu.

 

Powiązane artykuły

Ochrona mniejszości narodowych – prace nad zmianami legislacyjnymi

Ochrona mniejszości narodowych – prace nad zmianami legislacyjnymi

Sejm Republiki Litewskiej tuż przed końcem swojej kadencji zajmie się opracowaniem aktów prawnych dotyczących m.in. ochrony…
Stanowisko Europejskiej Fundacji Praw Człowieka w sprawie niepewnej przyszłości szkół dla mniejszości narodowych na Litwie

Stanowisko Europejskiej Fundacji Praw Człowieka w sprawie niepewnej przyszłości szkół dla mniejszości narodowych na Litwie

Ministerstwo Oświaty, Nauki i Sportu po raz kolejny wypowiada się w sprawie szkół mniejszości narodowych. Ministerstwo…
Czy na Litwie istnieje systemowe przyzwolenie na mowę nienawiści?

Czy na Litwie istnieje systemowe przyzwolenie na mowę nienawiści?

Internet stał się czymś więcej niż codziennym narzędziem informacji, pracy czy rozrywki. Mowa nienawiści również znalazła…