• 2021/08/02

Kolejne zwycięstwo EFHR w walce o prawo do oryginalnej pisowni nazwisk

Kolejne zwycięstwo EFHR w walce o prawo do oryginalnej pisowni nazwisk

W dniu 6 kwietnia 2021 r. Sąd Dzielnicowy m. Wilno wydał decyzję, w której zobowiązał Urząd Stanu Cywilnego (CMS) do wpisania nazwiska z literą „W” („Wojcik”) zarówno w akcie małżeństwa Litwinki, która wyszła za mąż za obywatela Polski, jak i w aktach urodzenia ich nieletnich dzieci. Decyzja ta stała się już ostateczna.

W niniejszej sprawie zostało ustalone, że wnioskodawczyni poślubiła obywatela Polski w 2015 roku na Jamajce. Rodzina przez kilka lat mieszkała w Wielkiej Brytanii i tam urodziło się im dwoje dzieci. Następnie rodzina przeniosła się do Polski, gdzie nadal mieszka. Wnioskodawcy w tym przypadku wnieśli o to, aby nazwiska wnioskodawczyni i ich dzieci były pisane w oryginalnej formie z literą „W”, czyli w formie nazwiska, pod którym identyfikuje się wnioskodawca. Prośba wnioskodawców opierała się na celu uniknięcia różnych niedogodności w identyfikacji wnioskodawczyni i małoletnich dzieci oraz na dążeniu do tego, aby wszyscy członkowie rodziny nosili to samo nazwisko.

Pierwotne nazwisko wnioskodawcy jest utworzone z literą „W”, która nie występuje w języku litewskim, a zatem wpisanie takiego nazwiska nie jest możliwe zgodnie z obowiązującą regulacją prawną. Jednakże zdaniem Sądu ze względu na orzecznictwo sądów międzynarodowych i potrzeby współczesnego życia, żądanie wnioskodawców nie jest wyjątkowe lub nietypowe w kontekście współczesnego litewskiego życia społecznego.

Sąd zauważył, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („Trybunał Sprawiedliwości”), imię i nazwisko osoby jest jednym z elementów składowych jej tożsamości i życia prywatnego, które podlegają ochronie na podstawie art. 7 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”). Trybunał Sprawiedliwości także orzekł, że odmowa zmiany imion i nazwiska obywatela państwa członkowskiego i uznania imion i nazwiska nabytych w innym państwie członkowskim może być uznana za ograniczenie swobód uznanych w art. 21 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jeżeli może powodować dla tej osoby poważne niedogodności na płaszczyźnie administracyjnej, zawodowej i prywatnej.

Europejski Trybunał Praw Człowieka („ETPCz”) również wielokrotnie uznawał w swoim orzecznictwie, że kwestie związane z pisownią imion i nazwisk należą do sfery życia prywatnego i rodzinnego chronionego przez art. 8 Konwencji. ETPCz wyjaśnił, że przy ocenie, czy ingerencja państwa wobec posługiwania się imieniem i nazwiskiem jest zgodna z wymogami art. 8 Konwencji, należy wziąć pod uwagę między innymi to, czy nazwisko występuje w paszporcie w oryginalnej formie, w jakim stopniu oryginalna i zmodyfikowana pisownia różnią się od siebie, czy zmodyfikowana pisownia zakłóca identyfikację osoby i jakie praktyczne trudności to stwarza (Wyrok ETPCz z dnia 11 września 2007 r. w sprawie 59894/00 Bulgakov przeciwko Ukrainie).

Sąd Dzielnicowy m. Wilno także przypomniał przypadek rozstrzygnięty przez Komitet Praw Człowieka ONZ w 2010 r. w sprawie Leonid Raihman przeciwko Łotwie. Komitet po rozpatrzeniu wniosku skarżącego Leonîds Raihmans o zmianę nazwiska na jego pierwotną formę „Leonid Raihman” uznał odgórną zmianę imienia i nazwiska za nieuzasadnioną i stanowiącą arbitralną ingerencję w życie prywatne skarżącego oraz stwierdził naruszenie art. 17 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Oświadczył, że przymusowa zmiana imienia i nazwiska stanowi bezprawną ingerencję w życie prywatne jednostki i narusza prawa człowieka.

Z omówionego powyżej orzecznictwa jasno wynika, że używanie własnego imienia i nazwiska jest integralną częścią prawa do życia prywatnego i rodzinnego, a ingerencja państwa w tym zakresie poprzez zakazanie oryginalnej pisowni imienia i nazwiska danej osoby może być dokonana tylko wtedy, gdy jest proporcjonalnym środkiem do osiągnięcia uzasadnionych celów.

Sąd odnotował również, że powszechnie wiadomo, iż w ważnych osobistych dokumentach Republiki Litewskiej widnieją imiona i nazwiska obywateli Litwy z literą „W”, co w istocie potwierdza, że używanie takiego łacińskiego znaku jest powszechne. Nie ma żadnych dowodów na to, że użycie takiego znaku wpłynęłoby negatywnie na status języka urzędowego lub spowodowałoby znaczące niedogodności w funkcjonowaniu instytucji publicznych. Należy zwrócić uwagę, że ETPCz w 2007 roku w sprawie Johansson przeciwko Finlandii zauważył, że jeżeli imiona zostały już zarejestrowane w rejestrze ewidencji ludności i nie stwierdzono negatywnego wpływu na zachowanie tożsamości kulturowej i językowej, nie ma powodu, aby odmówić rejestracji takiego imienia (lub, jak w tym przypadku, nazwiska).

Należy zauważyć, że Państwowa Komisja Języka Litewskiego wydała opinię, w której stwierdziła, że takie żądanie wnioskujących jest sprzeczne z wymogami ustawodawstwa i dlatego zapis nazwiska z literą „W”, której nie używa się w języku litewskim, nie powinien być dozwolony. Jednak Komisja w swoich wnioskach dotyczących przedłożonych Parlamentowi projektów ustaw o pisowni imion i nazwisk w dokumentach Republiki Litewskiej zaproponowała możliwość wyjątków pozwalających na pisownię nazwisk obywatelek Litwy, które wyszły za mąż za cudzoziemców i przyjęły ich nazwiska, jak również nazwisk ich dzieci, w alfabecie łacińskim.

W konsekwencji Sąd uznał, że nieodstąpienie od obowiązujących ram prawnych i oddalenie prośby wnioskodawców nie byłoby zgodne z zasadą słuszności i byłoby nieproporcjonalne wobec celu, do którego dążą wnioskodawcy oraz wobec możliwych konsekwencji, które wnioskodawcy mogą ponieść.

Europejska Fundacja Praw Człowieka (EFHR) udziela pomocy prawnej osobom dotkniętym problemem oryginalnej pisowni imion i nazwisk w dokumentach osobistych. Pomocy prawnej udzielają prawnicy EFHR oraz współpracujący z Fundacją Adwokaci znanych kancelarii prawnych. Pomoc prawna obejmuje porady, sporządzanie dokumentów i reprezentowanie w sądzie. Wszystkich zainteresowanych zachęcamy do rejestracji drogą mailową na adres info@efhr.eu lub telefonicznie pod numerem + (370) 691 50 822.

Powiązane artykuły

Czy na Litwie istnieje systemowe przyzwolenie na mowę nienawiści?

Czy na Litwie istnieje systemowe przyzwolenie na mowę nienawiści?

Internet stał się czymś więcej niż codziennym narzędziem informacji, pracy czy rozrywki. Mowa nienawiści również znalazła…
Poznajcie Dariusza Zagrodzkiego, członka naszego zespołu

Poznajcie Dariusza Zagrodzkiego, członka naszego zespołu

Dariusz Zagrodzki ukończył studia prawnicze z wyróżnieniem. Obecnie jest wykładowcą z zakresu prawa międzynarodowego publicznego, prawa…
Oświadczenie EFHR w sprawie pochopnej propozycji zamknięcia szkół rosyjskiej mniejszości narodowej na Litwie

Oświadczenie EFHR w sprawie pochopnej propozycji zamknięcia szkół rosyjskiej mniejszości narodowej na Litwie

EFHR jednoznacznie i zdecydowanie sprzeciwia się propozycji zamknięcia szkół rosyjskiej mniejszości narodowej Napięcia związane z rosyjskimi…